Tưởng nhớ, tri ân các cán bộ và sinh viên hy sinh tại Trường trong cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ năm 1972

Dấu lặng trong bản hùng ca của mùa hè đỏ lửa

Mùa hè năm 1972, chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ trở nên ác liệt. Máy bay Mỹ ném bom cả khu dân cư, trường học, bệnh viện, hệ thống đê điều. Cán bộ, sinh viên Phân hiệu Đại học Y khoa Thái Bình khi ấy ban ngày giảng dạy, học tập, ban đêm được điều động, tham gia chống bão lụt, đắp đê Túc, đê Búng, đê Cống Vực,…

Đi sơ tán nhưng cán bộ, sinh viên vẫn được phân công về Thị xã canh gác bảo vệ tài sản, bảo vệ Phân hiệu. Phân hiệu còn thành lập một trung đội tự vệ 20 người, trang bị súng trường CKC, K44, chia thành 3 tổ, sẵn sàng cùng các đơn vị tự vệ của Thị xã chiến đấu đánh trả máy bay địch.

Ngày 17/8/1972, nhiều tốp máy bay Mỹ oanh tạc, đánh bom Thị xã Thái Bình, ném hơn chục quả bom cỡ lớn xuống Phân hiệu; 2 sinh viên dài hạn năm thứ nhất đang làm nhiệm vụ đã hy sinh.

Ngày 19/8/1972, Phân hiệu cử cán bộ và sinh viên từ nơi sơ tán về tìm đồng đội và thu dọn tài sản. Khoảng 7 giờ sáng, máy bay Mỹ lại oanh tạc, ném hơn chục quả bom cỡ lớn xuống Phân hiệu, đánh sập căn hầm chữ A. Thầy giáo Nguyễn Hữu Soan (cán bộ phụ trách Thư viện) và 13 sinh viên lớp hàm thụ 2B (sinh viên năm thứ 2, đào tạo chi viện cho chiến trường miền Nam) đã hy sinh.
  Những cán bộ, sinh viên thời đó nhiều năm sau này vẫn không quên được hình ảnh tang thương, uất nghẹn căm hờn. Một dãy dài các hố bom xẻ dọc Trường, miệng hố như những chiếc phẫu khổng lồ đen ngòm. Xen kẽ các hố bom là những đống đổ nát của các ngôi nhà. Các đồng chí lãnh đạo Phân hiệu, lãnh đạo Tỉnh kịp thời có mặt, chỉ đạo tổ chức tìm kiếm, cấp cứu nạn nhân, thu dọn tài sản. Cán bộ và sinh viên hy sinh được đưa ra từ chiếc hầm chữ A, đặt bên gốc cây phượng vĩ. Thi thể thầy giáo Nguyễn Hữu Soan đẫm máu nằm cạnh buộc sách giáo trình. Thi thể của Thầy, của các sinh viên được đặt vào quan tài làm bằng những tấm cánh cửa, đặt lên xe cải tiến, nặng nề đi về cánh đồng xóm Hòa Bình.

Ngày 24/8/1972, tại xã Đông Phú, Phân hiệu đã tổ chức lễ truy điệu các cán bộ, sinh viên hy sinh với sự có mặt của đông đảo cán bộ, công nhân viên, sinh viên cùng thân nhân các liệt sĩ, phát đi lời kêu gọi của Ban Chấp hành Đảng bộ và Ban Giám hiệu “biến đau thương thành hành động cách mạng”. Bản tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ nhấn mạnh: “Đây là tội ác diệt sinh, diệt chủng và phá hoại những điều kiện phục vụ sức khỏe người dân Việt Nam”. Tại buổi lễ, một giảng viên thay mặt cho những người tham dự phát biều đanh thép: “Kẻ thù đã biến Trường ta thành gạch vụn. Làm như vậy, chúng hòng lung lạc ý chí chiến đấu của chúng ta. Nhưng chúng đã lầm... Chúng ta sẽ quyết tâm công tác, giảng dạy, xây dựng Trường lớn mạnh...”

Trước đó, ngày 21/8/1972, GS Hoàng Đình Cầu - Thứ trưởng Bộ Y tế đã có công thư chia buồn với Nhà trường và gia đình các nạn nhân, động viên cán bộ, sinh viên, kêu gọi mọi người hãy biến đau thương thành hành động, trả thù cho các đồng chí đã hy sinh, đồng thời phải chuẩn bị thật tốt cho năm học mới sắp đến.

Để lịch sử không bao giờ bị lãng quên

54 năm trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, nhưng sự tri ân, lòng biết ơn của thế hệ hôm nay và mai sau đối với những người đã ngã xuống sẽ luôn tiếp nối.

Sau ngày đất nước thống nhất, Trường Đại học Y Dược Thái Bình đã dựng Bia tưởng niệm ghi danh 18 cán bộ, sinh viên hy sinh tại Trường trong cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ năm 1972.
 
Với tinh thần “biến đau thương thành hành động cách mạng”, “quyết tâm công tác, giảng dạy, xây dựng Trường lớn mạnh”, Phân hiệu Đại học Y khoa Thái Bình khi ấy và Trường Đại học Y Dược Thái Bình ngày nay đã vượt qua khó khăn, từng bước trưởng thành, giữ vững vị thế là trường đại học lĩnh vực sức khoẻ đa ngành có thứ hạng cao tại Việt Nam, là “cái nôi” đào tạo nguồn nhân lực y tế uy tín, giàu bản sắc và mang tầm nhìn hội nhập quốc tế.

Lòng biết ơn của thế hệ hôm nay không chỉ nằm trong những nén hương tri ân, những lời tưởng niệm, mà còn thể hiện bằng trách nhiệm, y đức và sự phấn đấu mỗi ngày, vì sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, góp phần xây dựng đất nước ngày càng phát triển. Hành trình hơn nửa thế kỷ xây dựng, phát triển của Nhà trường là câu chuyện được viết nên bởi những thế hệ lãnh đạo dấn thân, đội ngũ trí thức tâm huyết, và khát vọng vươn lên của hàng chục nghìn sinh viên, học viên.
    Bằng quyết tâm bảo vệ thành quả đã dựng xây, nỗ lực tiếp nối những giá trị tốt đẹp, và khát vọng vươn tới tương lai bền vững, ngọn lửa của lòng biết ơn đang tiếp tục được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác tại Trường Đại học Y Dược Thái Bình.

Từ đó, lịch sử không bao giờ bị lãng quên.

Để những người đã ngã xuống sẽ sống mãi trong trái tim của những người ở lại.

Để lớp lớp thế hệ hôm nay tiếp tục sứ mệnh và trách nhiệm sống xứng đáng với nền hòa bình mà cha anh đã đánh đổi bằng cả cuộc đời./.