Khoa học công nghệ – Chìa khoá vàng hiện thực hoá mục tiêu bứt phá

Những năm gần đây, AI đang mở ra một kỷ nguyên mới cho ngành Y tế, mang lại nhiều tiến bộ vượt bậc thông qua việc chẩn đoán hình ảnh nhanh chóng, tối ưu hóa phác đồ điều trị, giúp phát hiện bệnh sớm, hỗ trợ từ xa, và quản lý hồ sơ bệnh nhân, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh. Tại Trường Đại học Y Dược Thái Bình, đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ về ứng dụng AI trong chẩn đoán hình ảnh bệnh lý thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là hướng tiếp cận được đánh giá có tính ứng dụng cao trong thực tiễn. Đề tài do TS Nguyễn Thế Điệp - Phó Hiệu trưởng Nhà trường chủ trì, được phê duyệt từ đầu năm 2026, nghiên cứu tập trung ứng dụng các thuật toán trí tuệ nhân tạo trong phân tích hình ảnh, chẩn đoán nhằm phát hiện sớm các tổn thương liên quan đến thoát vị đĩa đệm cột sống cổ.

Theo TS Nguyễn Thế Điệp, hiện nay, việc phát hiện sớm bệnh lý thoát vị đĩa đệm cột sống cổ vẫn gặp nhiều khó khăn do các dấu hiệu ban đầu thường không rõ ràng trên các phương pháp truyền thống, trong khi đó AI lại vượt trội hơn với khả năng phân tích hàng nghìn dữ liệu hình ảnh, nhận diện những thay đổi rất nhỏ mà mắt thường khó phát hiện. AI còn giúp tối ưu hoá quá trình điều trị, lập kế hoạch điều trị theo hướng cá nhân hoá. Trong quá trình triển khai, nhóm nghiên cứu đã thu thập dữ liệu từ khoảng 5.000 bệnh nhân trên toàn quốc và bước đầu thực hiện được đánh giá là thuận lợi. Dự kiến trong năm 2026, đề tài sẽ được nghiệm thu. TS Nguyễn Ngọc Trung - Trưởng Bộ môn Chẩn đoán hình ảnh, Trường Đại học Y Dược Thái Bình – thành viên nhóm nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo AI trong chẩn đoán hình ảnh bệnh lý thoát vị đĩa đệm cột sống cổ” cho biết: Không dừng lại ở chẩn đoán, trí tuệ nhân tạo còn được kỳ vọng dự đoán tiến triển bệnh thông qua phân tích dữ liệu hình ảnh kết hợp với các yếu tố cá thể như tuổi, thể trạng, mức độ vận động, đưa ra cảnh báo sớm giúp bác sĩ lựa chọn phương án điều trị phù hợp, hạn chế can thiệp xâm lấn. Sau khi hoàn thành, đề tài sẽ có hiệu quả tốt khi ứng dụng tại cộng đồng.

Một đề tài nghiên cứu khác cũng đang chứng minh giá trị thực tiễn cao tại Trường Đại học Y Dược Thái Bình có liên quan đến colistin - loại kháng sinh gần như mạnh nhất, thường được các bác sĩ sử dụng trong trường hợp các loại kháng sinh khác thất bại. Những năm gần đây đã bắt đầu xuất hiện vi khuẩn kháng lại colistin. Trong bối cảnh quy trình xét nghiệm Real-time PCR thông thường vẫn còn một số hạn chế, nhóm nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Nam Thắng - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Khoa học Kỹ thuật Y Dược và cộng sự tại Trường Đại học Y Dược Thái Bình triển khai đề tài khoa học “Phát triển kỹ thuật Multiplex Real-time PCR ứng dụng trong chẩn đoán và giám sát vi khuẩn kháng colistin”, tiếp đó là giải pháp “Bộ sinh phẩm ColiScan Multiplex qPCR chẩn đoán gen kháng kháng sinh”. Thành quả của công trình khoa học này đã được áp dụng để chẩn đoán và nghiên cứu giám sát sự lưu hành của vi khuẩn kháng colistin trong bệnh viện và trong cộng đồng với hơn 5.700 mẫu xét nghiệm trong vòng 2 năm; giúp tiết kiệm chi phí cho mỗi mẫu xét nghiệm là 1.130.000 đồng và tổng số là gần 6,5 tỷ đồng. Giải pháp “Bộ sinh phẩm ColiScan Multiplex qPCR chẩn đoán gen kháng kháng sinh” đoạt giải Nhất tại Hội thi Sáng tạo khoa học, công nghệ và kỹ thuật tỉnh Hưng Yên lần thứ I.
PGS.TS Nguyễn Nam Thắng cho biết thêm: Kỹ thuật Multiplex Real-time PCR còn tạo ra các hiệu quả kinh tế gián tiếp. Cụ thể, trong lĩnh vực y tế cộng đồng, việc áp dụng kỹ thuật giúp nâng cao hiệu quả giám sát sự lưu hành của vi khuẩn kháng colistin, từ đó có các biện pháp ngăn chặn sự lây lan của vi khuẩn kháng kháng sinh, giúp làm giảm nguy cơ mắc bệnh các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn kháng thuốc… Kỹ thuật còn góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn gram âm kháng colistin, giúp giảm tỉ lệ tử vong, giảm thời gian nằm viện cũng như chi phí điều trị cho người bệnh.

Những công trình nghiên cứu khoa học có giá trị thực tiễn cao đã và đang được ứng dụng ngày càng nhiều tại Trường Đại học Y dược Thái Bình, tập trung vào các lĩnh vực như: nghiên cứu ứng dụng, thử nghiệm lâm sàng, dịch tễ học, y học dự phòng, sản xuất dược phẩm và dược liệu,… Năm 2025, Trường đã tổ chức 2 đợt xét duyệt 115 đăng ký, đề xuất xây dựng nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp cơ sở. Hội đồng khoa học đã phê duyệt thực hiện 85 đề tài cấp cơ sở của cán bộ, giảng viên và sinh viên. Trường đang chủ trì thực hiện 01 đề tài cấp Bộ Y tế, chỉ đạo triển khai 02 đề tài cấp tỉnh thực hiện từ năm 2024, 03 đề tài thực hiện từ năm 2025, 05 đề tài thử nghiệm lâm sàng cấp cơ sở. 
TS Nguyễn Thế Điệp - Phó Hiệu trưởng Nhà trường nhấn mạnh các nhiệm vụ đang được tập trung để triển khai hiệu quả chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW: Trường xây dựng và phát triển 01 - 02 nhóm nghiên cứu mạnh đạt chuẩn cấp Trường, từng bước tiệm cận tiêu chuẩn cấp Bộ; đồng thời tăng cường đăng ký, đề xuất và chủ trì các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ, cấp tỉnh cũng như mở rộng hợp tác quốc tế; định hướng tập trung nghiên cứu vào các lĩnh vực trọng điểm, ưu tiên của quốc gia và đáp ứng nhu cầu xã hội như: triển khai các kỹ thuật mới trong y học, công nghệ y sinh, công nghệ dược hiện đại, sinh học phân tử, miễn dịch và di truyền y học; chuyển đổi số trong quản lý khoa học. Bên cạnh đó, chú trọng phát triển hoạt động sở hữu trí tuệ; thương mại hóa kết quả nghiên cứu; nâng cao chất lượng Tạp chí Y Dược Thái Bình theo hướng tiệm cận chuẩn quốc tế; tăng cường nghiên cứu khoa học trong sinh viên, góp phần xây dựng đội ngũ nhà khoa học trẻ kế cận vững mạnh.

Kết quả từ hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ kỹ thuật hiện đại đang góp phần đưa Trường Đại học Y Dược Thái Bình từng bước trở thành trường đại học thông minh, giữ vững vị thế là cái nôi đào tạo nguồn nhân lực y tế chất lượng cao, vì sự phát triển của cộng đồng và đất nước./.